İNSAN SAĞLIĞINA YARARLARI

Arılar tarafından üretilen bal, polen, arısütü, propolis gibi ürünler binlerce yıldır bağışıklık sistemini kuvvetlendirmek ve tedavi amacıyla kullanılmaktadır. Halk tıbbında kullanılan ve günümüze kadar gelen bu ürünler, yirmi birinci yüzyıl insanına da sağlık anlamında katkı sunmaktadır.

Bal, besleyici değeri yanında, kan şekerini dengeli bir şekilde yükseltici, fiziksel ve zihinsel yorgunluğu giderici, cilde olumlu etkili, bazı yaraların iyileştirilmesine yardımcı, astım, mide, dolaşım, solunum, kanser,
tansiyon, damar hastalıklarını giderici olarak kullanılmaktadır. Glisemik indeksi düşük gıdalar arasında yer almaktadır.

Polen; sindirimi kolaylaştırıcı, hücre yenileyici, canlılık verici, iştah artırıcı, hemoglobini yükseltici, soğuk algınlığı, sinirsel ve ülser rahatsızlıklarında yaygın olarak kullanılmaktadır.

Arısütü; kozmetikte, fiziksel performansın uyarılmasında, öğrenme kapasitesi ve kendine güvenin sağlanmasında, cinsel sorunlarda, kansızlık, kolesterol, viral enfeksiyonlara karşı direncin artırılmasında, kanser, yüksek ve düşük kan basıncı damar sertliği, kronik ve tekrarlayan hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır.

Propolis; dokuları onarıcı, damar büzücü, kanı pıhtılaştırıcı, yaraları iyileştiricidir. Sedef, hemoroid, egzama, cilt rahatsızlıkları, diş ağrısı, mide ülseri, nefrit, idrar yolları enfeksiyonu, influenza ve diğer birçok hastalığın tedavisinde kullanılmaktadır.

Tüm arı ürünlerinin kullanımı esnasında oluşabilecek alerjik reaksiyonlara karşı önlem alınmalı, bir tıp doktorunun önerisi doğrultusunda kullanılmalıdır(1).

Bal, polen, arısütü, propolis, balmumu ve arı zehri gibi arı ürünleri sağlığın korunması, hastalıkların önlenmesi ve tedavisi amacıyla kullanılmakta ve buna apiterapi denilmektedir. Kelimenin kökeni “bal arısı”nın Latince bilimsel adı “Apis mellifera” ve “tedavi” anlamına gelen Latince “therapia” sözcüklerinden gelmektedir.(2).

Geleneksel tedavi uygulamalarında arı ürünleri binlerce yıldır bilinmekte ve kullanılmaktadır. Özellikle Uzakdoğu ülkelerinde başlayan arı ürünleri ile tedavi yöntemleri ve uygulamalarının yapıldığı merkezler, dünyada hızla yaygınlaşmaya başlamıştır. Apiterapinin önemini değerlendiren Sağlık Bakanlığı da, apiterapiyi geleneksel ve tamamlayıcı tıbbi uygulamalar arasına almıştır. Bugün, bakanlık bünyesinde Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Daire Başkanlığı bulunmaktadır.

Sistemin temeli, bal arılarının bitkilerden elde ettiği ürünlerin içeriğinden kaynaklanmaktadır. Bitkiler kendi özsularında bulunan kimyasal maddeler ile hem kendilerini yaşatmakta hem de dış etkenlere karşı korumaktadır. Nektar, polen ve propolis bu maddeler bakımından oldukça zengindir. Ayrıca arısütü de nektar ve polenin sindirimi sonucu elde edildiğinden aynı özellikleri içermektedir. Dolayısıyla bal ve polen, içerdiği antioksidan ve koruyucu diğer kimyasallar açısından zengin olmasından kaynaklanan yara iyileştirici ve sağlık koruyucu özelliğe sahiptir. Propolis de antimikrobiyal ve antioksidan maddeler açısından çok zengin olup sağlığı koruma anlamında önemli etkiye sahiptir. Bu ürünlerden farklı olarak arı zehri yapısı çok farklı olmakla birlikte sinir sistemi rahatsızlıklarının tedavisinde ve bağışıklık sistemini geliştirici olarak kullanılmaktadır(3, 4, 5).

1. Akçiçek, E., Yücel, B., 2015. Arı Ürünleri ve Sağlık (Apiterapi). SİDAS. İzmir.
2. Yeşilada, E., 2016. Apiterapi: Arıyla Gelen Şifa. Hayy Kitap.
3. Krell, R., 1996. Value-Added Products from Beekeeping. FAO Agricultural Services Bulletin No. 124
4. Çelik, K., Aşgun, H. F., 2016. Apitherapy. Health and Healing from the Bees. Çanakkale.
5. Mateescu, C., 2016. Apitherapy A New Approach for Honey and Hive Products. 6th Apıimedica& 5th Apiquality Symposium Rome, Italy 22-25th November 2016.