POLEN

Polen, eşeyli üreme yapan bitkilerin erkek üreme hücresinin taşındığı organellerdir. Erkek çiçeklerin polen keselerinde üretilen polenler tarlacı arılar tarafından koloninin arısütü üretimi ve yavruların protein gereksinimi için toplanmaktadır. Polen çapları 6 ile 200 µm arasında değişmektedir. Polenin yapısı bitki türlerine göre farklı dokuda ve renkte olduğundan bitkilerin tür teşhislerinde kullanılmaktadır. Bu nedenle baldaki polen çeşitliliği civardaki bitki deseni ve balın kaynağı hakkında da bilgi verebilmektedir(1).

Polen içerisinde insanlar için gerekli olan aminoasitler yanında flavonoidler, karotenoidler, vitaminler (A, B Kompleks, C ve E), mineraller (K, Na, Ca, Mg, P, S, Al, B, Cl, Cu, I, Fe, Mn, Ni, Si, Ti, Zn) ve enzimler bulunmaktadır(2).  Ancak polenlerin besin içerikleri farklıdır. Bütün polenlerin besleme değeri aynı kalitede değildir. Örneğin; söğüt, hardal, karahindiba ve çiriş gibi bitkilerin polenleri arılar için zengin besin içeriğine sahiptir. Polen, bal arıları tarafından toplanırken yapıştırılma ve muhafaza amacıyla içerisine nektar veya bal gibi karbonhidrat ile glukoz oksidaz gibi enzimler eklenmektedir.

Kovanından polen toplamak amacıyla çıkan işçi bal arısı uçarken hava ile sürtünen tüyleri elektriklenir. Çiçeğin negatif elektrikle yüklü olmasından dolayı çiçekteki polenler, çiçeğe konan arının tüm bedenine yapışır. Bedenine polen yapışan işçi arı üzerine yapışan polenleri bacakları yardımıyla toplayarak arka bacağında bulunan polen sepetçiğine biriktirir ve kovana taşır. Bedenine yapışan polenler dışında işçi arılar erkek organlar üzerindeki polenleri de toplarlar. Polen taşımak için günde 5-20 sefer yapan işçi bal arıları her seferinde 10-30 mg polen taşımaktadırlar. Bir koloni uygun koşullarda yılda 35-45 kg polen toplayabilmektedir(3, 4).

1. Sawyer, R., 1981. Pollen Identification for Beekeepers. Uni. College. Cardiff Press.
2. Akçiçek E. Yücel B. A 2015. Arı Ürünleri ve Sağlık (Apiterapi)
3. Andelkovic, B., Jevtic, G., Mladenovic, M., Markovic, J., Petrovic, M., Nedic, N., 2015. Quality of Pollen and Honey Bee Bread Collected in Spring. Journal of Hygienic Engineering and Design. 275-277.
4. Anderson, K. E., Carroll, M. J., Sheehan, T., Mott, B., Maes, P., Harris, V. C., 2015. Hive-stored pollen of honey bees: many lines of evidence are consistent with pollen preservation, not nutrient conversion.  Mol Ecol. 2015 January 20; 24(3): 698.