PROPOLİS

Propolis; çam, meşe, okaliptüs, kavak, kestane başta olmak üzere pek çok ağaç, çalı ve bazı otsu bitkilerin tomurcuk, yaprak ve benzeri kısımlarından işçi bal arıları tarafından toplanan bir arı ürünüdür. Bal arısı bu maddeyi, polenle ve birtakım bezlerden salgılamış olduğu aktif enzimlerle karıştırarak üretmektedir. Propolis toplandığı yöreye ve kaynağına bağlı olarak sarı yeşilden koyu kahverengine kadar rengi değişen, yapışkanımsı bir maddedir. Propolis 10ºC’nin altında sert ve kırılgan, 15-25ºC arasında mum kıvamında elastik bir yapı göstermekte, 30-40ºC’de yumuşayıp yapışkan bir durum almakta ve bu durum da özellikle yaz aylarında arıcının çalışmasını güçleştirmektedir. 80ºC’de ise kısmen erimektedir(1).

Arılar propolisi kovan iç yüzeyinin kaplanması, yarık ve çatlakların kapatılması, peteklerin kenarlarının sertleştirilip onarılması, yaz sonunda çerçevelerin bağlanması, kovan giriş deliğinin kolaylıkla savunacakları duruma getirilmesi, petek gözlerinin ana arı yumurtlamadan önce temizlenip cilalanmasını sağlamak amacıyla kullanırlar(2). İçerdiği antimikrobiyal ve antioksidan maddeler nedeniyle koloni sağlığının korunması amacıyla kovan içerisinde her yerde kullanılır.

İşçi arılar kovana bir seferde ortalama 10 mg propolis taşımaktadır. Arıların propolisi yumuşatıp koparması ve kovana taşıması için çevre koşullarının (sıcaklık ve nem) uygun olması gerekmektedir. Propolis verimi koloni başına 10-300 g arasında değişmekte, ancak propolis toplama davranışları ekolojik koşullar, arı tür ve ırkı, orman kaynakları, kovandan propolis elde etmek amacıyla geliştirilmiş ahşap veya plastikten yapılmış tuzak tiplerine bağlı olarak 600 g’a kadar çıkabilmektedir(3, 4).

1. Karacaoğlu M., 1997. Propolisin Yapısı ve Kullanımı. Teknik  Arıcılık, 57, 18-25.
2. Hegazi, A. G., El-Hady F. K. A., Abd Allah F. A. M., 2000. Chemical composition and antimicrobial activity of European propolis. Z. Naturforsch., 55c, 70-75
3. Kutluca, S., 2003. Propolis Üretim Yöntemlerinin Koloni Performansı ve Propolisin Kimyasal Özellikleri Üzerine Etkileri. Atatürk Üniv. Fen Bil. Enst. Zootekni Anabilim Dalı (Doktora Tezi), Erzurum.
4. Kutluca, S., Genç, F., Korkmaz, A., 2006. Propolis. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Samsun İl Tarım Müdürlüğü, Çiftçi Eğitimi ve Yayım Şubesi Yayınları.